Ngày 22 tháng 10 âm lịch hằng năm, người dân Côn Đảo tổ chức lễ giỗ Hoàng tử Cải tại Miếu Cậu, thuộc khu vực Cỏ Ống. Đây là một sinh hoạt tín ngưỡng dân gian truyền thống, gắn với câu chuyện về Hoàng tử Hội An và bà Phi Yến, thể hiện lòng thương cảm đối với số phận của một đứa trẻ và sự trân trọng tình mẫu tử.
Hoàng tử Cải là ai?
Hoàng tử Cải, còn được gọi là Hoàng tử Hội An, là nhân vật trong truyền thuyết dân gian Côn Đảo, được kể là con trai của bà Phi Yến và chúa Nguyễn Ánh.
Theo câu chuyện lưu truyền tại địa phương, trong thời gian Nguyễn Ánh lánh nạn ở Côn Đảo, bà Phi Yến đã khuyên can việc cầu viện nước ngoài và bị giam giữ. Khi biết mẹ không được đi cùng đoàn thuyền, Hoàng tử Cải khóc đòi gặp mẹ. Trong cơn tức giận, người cha đã ném cậu xuống biển.
Thi thể Hoàng tử Cải được kể là trôi dạt vào vùng Cỏ Ống. Thương xót đứa trẻ, người dân đã chôn cất và lập miếu thờ, về sau gọi là Miếu Cậu hay Thiếu Gia Miếu.
Câu chuyện về bà Phi Yến và Hoàng tử Cải còn được nhắc đến qua câu ca dao:
Gió đưa cây Cải về trời,
Rau Răm ở lại chịu đời đắng cay.
Những tình tiết trên thuộc truyền thuyết và tín ngưỡng dân gian địa phương, không nên xem là các sự kiện lịch sử đã được xác minh đầy đủ.
Lễ giỗ Hoàng tử Cải ngày 22/10 âm lịch
Hằng năm, vào ngày 22 tháng 10 âm lịch, người dân Côn Đảo tổ chức lễ giỗ Cậu tại ngôi miếu ở Cỏ Ống.
Trong ngày giỗ, người dân chuẩn bị hương hoa, trái cây, bánh kẹo và những mâm lễ theo phong tục địa phương để tưởng nhớ Hoàng tử Cải.
Không khí tại Miếu Cậu vào dịp này thường trang trọng nhưng cũng gần gũi, phản ánh nét sinh hoạt tín ngưỡng được duy trì qua nhiều thế hệ.
Đối với người dân Côn Đảo, lễ giỗ không chỉ là dịp tưởng niệm một nhân vật trong truyền thuyết mà còn gửi gắm những giá trị về tình cảm gia đình, lòng hiếu thảo và sự nhân ái.
Mối liên hệ giữa lễ giỗ Cậu và lễ giỗ bà Phi Yến
Lễ giỗ Hoàng tử Cải có mối liên hệ mật thiết với lễ giỗ bà Phi Yến, được tổ chức vào ngày 18/10 âm lịch hằng năm tại An Sơn Miếu.
Trong các hoạt động lễ giỗ bà Phi Yến, nghi thức rước bài vị Hoàng tử Cải từ Miếu Cậu về An Sơn Miếu mang ý nghĩa tượng trưng cho cuộc đoàn tụ giữa mẹ và con trong đời sống tín ngưỡng dân gian.
Sau lễ giỗ bà Phi Yến, ngày 22/10 âm lịch là dịp người dân tiếp tục tưởng niệm Hoàng tử Cải tại Miếu Cậu.
Hai ngày lễ góp phần gìn giữ câu chuyện dân gian về bà Phi Yến và Hoàng tử Cải, một phần trong di sản văn hóa tinh thần của cộng đồng cư dân Côn Đảo.
Miếu Cậu nằm ở đâu?
Miếu Cậu tọa lạc tại khu vực Cỏ Ống, gần sân bay Côn Đảo và Bãi Đầm Trầu.
Ngôi miếu có quy mô nhỏ, nằm dưới những tán cây xanh, với không gian yên tĩnh và khu vực thờ tự được người dân gìn giữ.
Du khách có thể kết hợp viếng Miếu Cậu trong hành trình tham quan Bãi Đầm Trầu, tìm hiểu đời sống tín ngưỡng địa phương và khám phá các địa điểm văn hóa trên đảo.
Khi đến viếng miếu, nên lựa chọn trang phục lịch sự, giữ trật tự, chuẩn bị lễ vật vừa phải và tuân thủ hướng dẫn của người quản lý nơi thờ tự.
Tham dự lễ giỗ Hoàng tử Cải tại Côn Đảo
Du khách muốn tìm hiểu lễ giỗ Hoàng tử Cải có thể sắp xếp chuyến đi vào dịp 22/10 âm lịch.
Do ngày lễ được xác định theo âm lịch nên ngày dương lịch sẽ thay đổi qua từng năm. Thời gian tổ chức các nghi thức cụ thể cũng cần được xác nhận theo thông báo của địa phương.
Bên cạnh việc viếng Miếu Cậu, du khách có thể tham quan An Sơn Miếu, nơi thờ bà Phi Yến, để hiểu thêm về câu chuyện dân gian gắn liền với hai nhân vật.
Lễ giỗ Hoàng tử Cải ngày 22/10 âm lịch là một nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng Côn Đảo, nơi những câu chuyện về tình mẫu tử, lòng hiếu thảo và sự cảm thông được gìn giữ qua các thế hệ.
Giữa không gian thanh bình của Miếu Cậu, mỗi nén hương tưởng niệm không chỉ thể hiện sự thành kính mà còn góp phần nối tiếp những giá trị văn hóa truyền thống của vùng đảo.